19°C bezchmurnie

Uzależenienie od tytoniu cz. II

Porady zdrowotne, Uzależenienie tytoniu - zdjęcie, fotografia

W poprzednim artykule dowiedzieli się Państwo że palenie tytoniu zostało zakwalifikowane przez WHO jako choroba, o jej negatywnych skutkach oraz o dwóch kwestionariuszach - motywacji do rzucenia palenia oraz siły uzależnienia od nikotyny.

W tym artykule napiszę najpierw o objawach zespołu odstawiennego - po zaprzestaniu palenia. Pamiętajmy że objawy są zależne od liczby wypalanych na co dzień papierosów (są tym większe im więcej się paliło w przeszłości) ale są także indywidualnie zmienne – zdarza się że u osób palących mało zespół odstawienny daje się mocno we znaki oraz odwrotnie.

Dolegliwości jakie mogą się pojawić to :

- zwiększony apetyt a następnie wzrost masy ciała,

- problemy ze snem,

- zaburzenia koncentracji uwagi,

- obniżenie nastroju,

- zawroty głowy,

- pocenie się,

- nasilenie frustracji, dyskomfort psychiczny,

- napięcie, niepokój, brak umiejętności odprężenia się,

- natrętne myśli o paleniu,

- psychiczny, czasami nawet fizyczny ,,głód" nikotyny.

Objawy te występują w największym nasileniu w pierwszym miesiącu od zaprzestania palenia, dalej stopniowo ustępują chociaż sama chęć zapalenia papierosa pozostaje jeszcze po wielu miesiącach lub latach od zaprzestania palenia i może doprowadzić do powrotu nałogu.

Tylko 1-2 % palących jest w stanie samodzielnie rzucić nałóg, dlatego w większości przypadków zaleca się wsparcie farmakologiczne – zmniejsza ono powyższe objawy.

Według wytycznych leczenie farmakologiczne należy zastosować u wypalających 10 papierosów na dobę i więcej.

Także osoby które uzyskały co najmniej 6 pktów w kwestionariuszu uzależenienia (patrz poprzedni atrykuł – test Fagerstroma) obligatoryjnie wymagają zastosowania farmakoterapii.

Osoby z wynikiem pośrednim (3-5 pktów) zazwyczaj samodzielnie potrafią rzucić nałóg, ale wyniki badań pokazują że lepiej sobie radzą (rzucanie jest bardziej skuteczne) przy zastosowaniu leków. Palacze słabo uzależnieni ( < 3 pktów) nie wymagają farmakoterapii.

Można skorzystać z:

- nikotynowej terapii zastępczej (NTZ)

- bupropionu

- cytyzyny

- warenikliny

- wsparcia psychologicznego

Powyższe metody mają udowodnioną w badaniach skuteczność.

1. NTZ (dostępna bez recepty)

Nikotynowa terapia zastępcza ma za zadanie dostarczać nikotynę do organizmu palacza i powinno się ją rozpocząć na 2 tygodnie przed terminem rzucenia palenia. W obrocie dostępne są tabletki (najczęściej 2 i 4 mg na dawkę), gumy do rzucia, plastry zawierające różne stężenie nikotyny (między 7 a 25 mg na dobę), odpowiednie dla palących więcej niż 20 papierosów na dobę lub mniej.

NTZ należy stosować ostrożnie u osób które przebyły świeży zawał lub udar mózgu ( w ciągu ostatnich 2 tygodni), mają poważne zaburzenia rytmu serca, zaawansowaną lub niestabilną chorobę wieńcową.

Z czasem eliminuje się liczbę tabletek stosowanych na dobę lub dawkę nikotyny w plastrze tak, aby ciało powoli odzwyczajało się od nikotyny.

2. Bupropion (na receptę)

Jest to lek przeciwdepresyjny, którego mechanizm działania w leczeniu uzależenienia od tytoniu nie jest do końca poznany. Prawdopodobnie wynika od z wpływu na neuroprzekaźniki w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) – noradrenalinę i dopaminę.

Bupropion wchodzi w interakcje z wieloma innymi lekami i jego stosowanie przeciwwskazane jest w napadach drgawkowych, anoreksji, uzależnieniu od innych substancji psychoaktywnych (alkohol, benzodiazepiny, barbiturany), w organicznym uszkodzeniu OUN. Nie wolno także mieszać go z alkoholem oraz u pacjentów z depresją stosujących leki z grupy inhibitorów MAO (w ciągu ostatnich 2 tygodni).

Lek stosuje się na 1-2 tygodnie od zaprzestania palenia wg. ordynacji lekarza. Zaleca się przez pierwsze 3 dni 1 tabletkę dziennie (150 mg), od 4 dnia 2 x dziennie po 1 tabl. W ciągu 2 tygodni odstawia się papierosy. Jeżeli w ciągu 7 tygodni nie ma oczekiwanego efektu lek można odstawić (robi się to stopniowo).

Średni koszt miesięcznej terapii to ok 300 zł. Bupropion można łączyć z nikotynową terapią zastępczą. Czas terapii to kilkanascie tygodni.

3. Wareniklina ( na receptę)

Powyższy lek blokuje wiązanie nikotyny z receptorem nikotynowym, zmniejszając w ten sposób satysfakcję z palenia. Jednocześnie pobudzaja receptor nikotynowy i wpływają na stężenie dopaminy w OUN zmniejszając ,,głód" nikotyny oraz objawy zespołu odstawiennego. Leczenie rozpoczyna się podobnie – na 1-2 tygodnie przed datą zaprzestania palenia. Przez pierwsze 3 dni stosuje się się dawkę 0,5 mg 1 x dziennie (1/2 tabletki), w dniach 4-7 2 x dziennie po 0,5 mg ( 2 x 1/2 tabl.), od 8 dnia 2 x dziennie po 1 mg ( 2 x 1 tabl) aż do zakończenia leczenia. Długośc leczenia trwa ok. 12 tygodni.

Przeciwwskazaniem do stosowania jest schyłkowa niewydolność nerek, zaburzenia psychiczne, możliwe są interakcje z alkoholem.

Koszt miesięcznej terapii to ok. 350-400 zł (przy dawkowaniu 2 x 1 tabl.).

4.Cytyzyna (dostępna bez recepty)

Cytyzyna to alkaloid roślinny występujący w naturze w nasionach złotokapu. Swoją budową przypomina nikotynę i działa na receptory nikotynowe jednak słabiej od tej dostępnej w dymie tytoniowym. Przeciwskazania do stosowania są podobne jak w przypadku bupropionu – niedawno przebyty zawał serca, udar mózgu, klinicznie istotne zaburzenia rytmu serca.

Sposób dawkowania jest następujący : w dniach 1-3 6 x dziennie po 1 tabl, w dniach 4-12 5 x dziennie po 1 tabl., w dniach 13-16 4 x dz po 1 tabl., w dniach 17- 20 3 x 1, dni 20-25 1-2 tabl na dobę.

Koszt opakowania 100 tabletkowego to ok 45-60 zł.

Bardzo istotne jest wsparcie psychologiczne – rodziny, przyjaciół, zachęcanie do trwania w abstynencji nikotynowej, rozmowa z osobami mającymi podobne problemy, z byłymi palaczami – wymiana doświadczeń.

Na samym końcu chciałbym wspomnieć o e-papierosach które niedawno pojawiły się na polskim rynku. Obecnie urządzenia do inhalacji nikotyny w ten sposób nie podlegają rejestracji jako leki, nie ma więc nad nimi żadnej kontroli. Wg. producentów mają dostarczać nikotynę w sposób nieszkodliwy, nie posiadają bowiem w składzie tysięcy rakotwórczych substancji co w dymie tytoniowym. Dotychczas pojawiło się zbyt mało badań aby można było dokładnie ocenić skuteczność i bezpieczeństwo tej metody.

Element grzewczy podgrzewa w e-paierosach tzw. liquid, którego składem są glikol, gliceryna, nikotyna, dodatki smakowe. Z teoretycznego punktu widzenia lepiej wdychać e-papierosa niż palić klasyczne papierosy jednak z drugiej strony nieznany jest efekt długofalowy.

Ponadto w badaniach z 2012 r. na bardzo nielicznej grupie (30 badanych vs. 10 placebo), po 5 minutowej inhalacji wykazano podobny wpływ na płuca jak klasycznych papierosów w zakresie wydalania tlenku azotu oraz zwiększenia oporu powietrza w drobnych oskrzelach. Nie wiadomo jednak do jakiego stopnia wpływ ten jest trwały. Badanie to miało na celu zbadać bezpośredni wpływ liquidu na oskrzela i porównywano jego efekt do całkowitego niepalenia. Musimy też porównać to do poziomu szkodliwości palenia tradycyjnych papierosów, które jest bardzo duże.

W innym badaniu wykazano obecność szkodliwych substancji w przypadku używania słodkich liquidów (aromatów) ale tylko przy niektórych, konkretnych rodzajach i przy większej mocy grzałki. Producent wycofał je potem z rynku.

Oficjalne zalecenia w Polsce są takie iż nie można proponować e-palenia jako metody leczniczej. Jednak porównując je do szkodliwości palenia tradycyjnego zastanawiałbym się nad e-papierosami jako metody do ewentualnego rozważenia u pacjentów którym nie udało się rzucić w trakcie korzystania z metod powyżej zalecanych.

Należałoby jednak rozważyć stosowanie baz bezsmakowych, bez aromatów, zwracać uwagę na pochodzenie liquidów i ich jakość, regularnie zmieniać grzałki oraz wybrać e-palenie jako mniejsze zło a nie ,,bezpieczną" używkę.

Kolejnym problemem związanym z e-paleniem jest rosnąca moda na e-palenie, także wśród młodzieży, pomimo zakazu sprzedaży tych wyrobów osobom nieletnim.

Zespół Lekarzy POZ przy MediCenter

Fot.MyMedic.pl

Uzależenienie od tytoniu cz. II komentarze opinie

Komentarze mogą dodawać tylko zalogowani użytkownicy.


Ostatnie video - filmy na Lowicz24.eu