Wskazania do stosowania antybiotyków cz. I

Porady zdrowotne, Wskazania stosowania antybiotyków - zdjęcie, fotografia
Portal lowicz24.eu 29/03/2017 21:40

W dzisiejszym artykule opiszemy główne wskazania do stosowania antybiotyków w infekcjach dróg oddechowych. Jak pisaliśmy w poprzednich częściach, Polska jest niestety w niechlubnej czołówce krajów Unii Europejskiej o największym zużyciu antybiotyków w leczeniu infekcji dróg oddechowych.

 


Jeżeli badania wskazują że zdecydowana większość tych infekcji ma tło wirusowe, to dlaczego mamy tak duże zużycie antybiotyków które w przypadku wirusów i tak nie będą skuteczne ? Zapraszam do lektury szczegółowych wskazań do zastosowania antybiotyków.

Ze względu na obszerność, materiał został podzielony na dwie części, w kolejnej zapoznamy się z zaleceniami odnośnie leczenia zapalenia oskrzeli, oskrzelików oraz zapalenia płuc u dorosłych i dzieci.

Ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych
Rozpoznanie stawia się na podstawie objawów zgłaszanych przez chorego – ból, podrażnienie, drapanie w gardle, katar, kaszel, chrypka, gorączka lub stan podgorączkowy, u małych dzieci wymioty i bóle brzucha oraz na podstawie badania przedmiotowego – zaczerwienienie i podrażnienie błony śluzowej gardła, powiększenie migdałków, naloty ropne na migdałkach, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych.
U dorosłych tło bakteryjne stanowi 4-10 % przypadków, u dzieci około 15 %.

W celu wstępnego odróżnienia tła wirusowego od bakteryjnego w praktyce klinicznej stosuje się głównie skale punktowe Centora / McIsaaca. Za infekcją o tle wirusowym przemawiają – kaszel, katar, wiek od 15 r. ż wzwyż, chrypka, biegunka, zapalenie spojówek i uogólnione bóle mięśniowe. W badaniu przedmiotowym nie stwierdza się nalotów ropnych na migdałkach, za to często mogą występować charakterystyczne pęcherzyki i owrzodzenia w jamie ustnej. Gorączka (temp. powyżej 38,0 stp. C ) nie przedłuża się po 3-cim dniu choroby.

Na tło bakteryjne wskazują – brak występowania kaszlu i kataru, nagły, ,,zbijający z nóg" ,ostry początek objawów, bardzo silne bóle gardła utrudniające przełykanie, wiek 3-15 r.ż, wysoka gorączka lub w wywiadzie kontakt z osobą chorą na paciorkowcowe zapalenie gardła w przeciągu 2 tygodni. W badaniu przedmiotowym często wyczuwa się duże, bolesne węzły chłonne szyjne, powiększone, zaczerwienione migdałki z ropnym nalotem, drobnoplamistą, czerwoną wysypkę na ciele tułowia oraz w zgięciach łokciowych i podkolanowych, zaczerwienienie skóry twarzy z tzw. trójkątem Fiłatowa (brakiem rumienia) wokół ust i nosa.

Poszczególne objawy dają w w.w skali sumę punktów którą następnie można przełożyć na prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcem. O ordynacji antybiotyku decyduje lekarz – w oparciu o objawy i badanie przedmiotowe. W razie wątpliwości można zlecić posiew, jednak najczęściej na jego wyniki czeka się już w trakcie antybiotykoterapii, potrzeba bowiem ok. 2-3 dni na wstępne potwierdzenie wzrostu określonych bakterii na pożywce oraz kolejnych kilku dni na określenie antybiogramu. Ważne aby wymaz wykonać przed podaniem antybiotyku, w przeciwnym razie może on wyjść całkowicie jałowy. W takim wypadku antybiotyk jest zlecany niejako ,, na ślepo", na podstawie danych epidemiologicznych, tzn. jakie szczepy bakteryjne najczęściej wywołują dane schorzenie i na co są zazwyczaj wrażliwe. Antybiogram zatem może pomóc w sytuacji braku poprawy po pierwszym antybiotyku, w razie oporności wyhodowanej bakterii na zlecony lek.

Ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych
Przyczyną OZZP (w skrócie ostre zapalenie zatok przynosowych) są głównie wirusy. Zakażenie bakteryjne jest następstwem nadkażenia i dotyczy 0,5-2 % przypadków. Infekcja o tle wirusowym trwa do 10-ciu dni. Cechuje się występowaniem przekrwienia, obrzęku i obfitej wydzieliny z nosa oraz kaszlem (określanym daniej jako ,,spływowy"). Początkowo może wystąpić gorączka.

Europejskie wytyczne przewidują także tzw. ,,powirusowe" zapalenie przedłużające się powyżej 10-ciu dni z bardziej gęstą, śluzowo-ropną wydzieliną i przedłużającym się kaszlem będącym następstwem podrażnienia tylnej ściany gardła.
Bakteryjne OZZP rozpoznaje się głównie na podstawie objawów i badania przedmiotowego – muszą wystąpić przynajmniej 3 objawy spośród : ropny wyciek wydzieliny z nosa (głównie jednostronny), gorączka > 39 stp. C , silny ból w rzucie zatok (głównie po jednej stronie), nasilenie się objawów po początkowym ich złagodzeniu (najczęściej po 5-tej dobie). W rozpoznaniu nieprzydatne są ani badania mikrobiologiczne ani obrazowe – te wykorzystuje się głównie przy pojawieniu się powikłań lub nieskuteczności leczenia. Jedynie przy rozpoznaniu bakteryjnego OZZP stosuje się antybiotyk – w dużej dawce i na 10 dni.

Ostre zapalenie ucha środkowego
OZUŚ (ostre zapalenie ucha środkowego) to nagłe wystąpienie objawów wynikających z procesu zapalnego toczącego się w obrębie ucha środkowego. Choroba ta dotyczy głównie małych dzieci – szczyt zachorowań przypada między 6-tym a 12-tym miesiącem życia. Po ukończeniu 7-miu lat częstość zachorowań wyraźnie spada.

W większości przypadków OZUŚ jest poprzedzone wirusową infekcją błony śluzowej nosa, poprzez stan zapalny i obrzęk w trąbce słuchowej dochodzi do zaburzenia jej czynności i większego ryzyka w przedostawaniu się drobnoustrojów do ucha ( w tym bakterii bytujących w jamie nosa) . U około 1/3 dzieci do 3 r. ż wirusowe infekcje górnych dróg oddechowych są powikłane OZUŚ, najczęściej objawiającym się w 3-5 dobie. Proszę zwrócić uwagę że w definicji ostrego zaplenia ucha środkowego nie ma wzmianki o bakteriach – to proces zapalny, bez określania na jakim tle – wirusowym czy bakteryjnym. Z piśmiennictwa wiadomo że spory odsetek OZUŚ ulega samowyleczeniu a więc nie w każdym przypadku konieczny jest antybiotyk.

Objawy wystepujące nagle, to przede wszystkim tętniące, uniemożliwiające sen bóle ucha o silnym natężeniu, podwyższenie temperatury ciała, pogorszenie słuchu, wyciek wydzieliny z ucha. U małych dzieci mogą wystąpić wymioty, niepokój, nieukojony płacz, brak apetytu, niechęć do ssania. Samo pocieranie przez dziecko ucha opisywane szeroko w literaturze ma małą wartość diagnostyczną.

Podstawą ostatecznego rozpoznania jest obraz otoskopowy. Błona bębenkowa jest przekrwiona, zaczerwieniona (obraz czerwonego ucha), nieprzezierna, z czasem coraz bardziej uwypuklona poprzez zbierającą się w uchu ropę. Samo zaczerwienienie błony bębenkowej może być mylne ze względu chociażby na to, że w niewielkim stopniu może wystąpić u dzieci płaczących. Poza tym najważniejszym diagnostycznie wskaźnikiem jest brak ruchomości błony bębenkowej spowodowany gromadzniem ropy. Objawu takiego nie da się spostrzec przy standardowym badaniu otoskopowym, potrzebny jest do tego otoskop pneumatyczny, często dostępny dopiero w gabinecie laryngologa. Jak więc postawić prawidłowe rozpoznanie i kiedy wdrożyć antybiotyk? Grupy ekspertów zalecają natychmiastowe wdrożenie antybiotyku :

u dzieci poniżej 6-tego miesiąca życia
u dzieci z wysoką gorączką (>39 stp C), znacznie nasilonym bólem i wymiotami
u dzieci poniżej 2 r. ż z obustronnym zapaleniem ucha
u chorych z ropnym wyciekiem z ucha
u dzieci z wadami twarzoczaszki, z. Downa, zaburzeniami odporności czy nawracającymi zapaleniami ucha.

U dzieci poniżej 2 r. ż z jednostronnym zapaleniem i niezbyt silnie wyrażonymi objawami można zdecydować się na czujne wyczekiwanie (oczywiści wdraża się leki objawowe, wstrzymuje się jedynie decyzję o podaniu antybiotyku).

W pozostałych przypadkach zaleca się leczenie objawowe (omówione w poprzednich artykułach) przez okres 48-72 godzin i ewentualne włączenie antybiotyku w razie braku poprawy.

Zapraszam do części drugiej na temat zapalenia dolnych dróg oddechowych, która ukaże się za 2 tygodnie.

Zespół lekarzy POZ przy MediCenter

 

Reklama

Wskazania do stosowania antybiotyków cz. I komentarze opinie

  • Maly - niezalogowany 2017-03-30 05:11:19

    A infekcje mieszane?

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Moments for You - Fotografia

MomentsforYou - Pasja tworzenia wspomnień Fotografia reportażowa (Uroczystości rodzinne i biznesowe) Fotografia rodzinna (sesje fotograficzne z..


Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez lowicz24.eu, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Agencja Reklamowa ZU-AN z siedzibą w Łowicz 99-400 , Stanisławskiego 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"