Zawarcie związku małżeńskiego przez małoletniego

Porady prawne, Zawarcie związku małżeńskiego przez małoletniego - zdjęcie, fotografia
Portal lowicz24.eu 19/04/2017 14:38

Pytanie od Czytelnika: Moja córka jest w wieku 17 lat i 5 miesięcy, zaszła w ciążę. Chce wziąć ślub z ojcem dziecka, twierdzi, ze bardzo się kochają natomiast ja wraz z żoną jesteśmy temu przeciwni. Czy mogą to zrobić bez naszej zgody? Ojciec dziecka jest pełnoletni.

 



Szanowny Panie, zawarcie związku małżeńskiego w przedstawionym przez Pana stanie faktycznym nie jest zależne od wyrażenie zgody przez rodziców/opiekunów prawnych przyszłych małżonków, lecz leży w gestii Sądu. Z jakich przepisów to wynika?

Zacznijmy od art. 10 § 1 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako: krio). Zgodnie z jego treścią „Nie może zawrzeć małżeństwa osoba niemająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże z ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny”.

Co wynika z treści powołanego przepisu?
Po pierwsze generalną zasadą jest, iż każda z osób wstępujących w związek małżeński musi mieć ukończone 18 lat.
Po drugie odstępstwo od tej zasady dotyczyć może wyłącznie kobiety, która ponadto ukończyła lat 16 i uzyskała stosowne zezwolenie sądu (nie rodzica) z uwagi na zaistnienie ważnych powodów oraz stwierdzenie, iż zawarcie małżeństwa jest zgodne z dobrem założonej rodziny.

Jak wygląda postępowanie sądowe? Toczy się ono w trybie nieprocesowym. Zgodnie z treścią art. 561 § 1 zd.1 ustawy kodeks postępowania cywilnego ( dalej jako: kpc) „Zezwolenia na zawarcie małżeństwa kobiecie niemającej ukończonych lat osiemnastu udziela sąd opiekuńczy na jej wniosek”. Jest więc ona jedynym podmiotem uprawnionym do jego złożenia. W doktrynie wskazano, że wniosek może złożyć także kobieta, która nie ukończyła szesnastu lat, jednakże pod warunkiem, że pewne jest, iż w chwili ewentualnego wydania orzeczenia o zezwoleniu na zawarcie związku małżeńskiego przez sąd będzie ona miała ukończony szesnasty rok życia (tak np.: A. Zielonacki w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. H. Dolecki, T. Sokołowski, Warszawa 2013, komentarz do art. 10, nb 8

Biorąc powyższe pod uwagę oczywistym jest, iż uprawnienie do zgłoszenia powyższego wniosku nie przysługuje jej przedstawicielom ustawowym, np. rodzicom (por. za wielu A. Zieliński, Sądownictwo opiekuńcze w sprawach małoletnich, Warszawa 1975, s. 160-161 dalej jako: A. Zieliński, Sądownictwo opiekuńcze…; M. Domański, Względne zakazy małżeńskie, Warszawa 2013, s. 175-177, dalej jako: M. Domański, Względne zakazy …) Nie mogą oni też cofnąć złożonego przez nią wniosku. Mogą być jednak uczestnikami postępowania, jako osoby bliskie osoby mającej zawrzeć małżeństwo, choć nie mogą reprezentować jej przed sądem (J. Sztombka, Zezwolenie na zawarcie związku małżeńskiego w praktyce sądowej, NP 1973, nr 12, s. 1819; M. Domański, Względne zakazy..., s. 175-176; K. Piasecki, w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. K. Piasecki, Warszawa 2012, komentarz do art. 10, nb 3, dalej jako. K. Piasecki, Kodeks rodzinny...,; K. Pietrzykowski, w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2012 komentarz do art. 10, nb 15, dalej jako: K. Pietrzykowski, Kodeks rodzinny …)

Małżeństwo może być też zawarte bez zgody opiekunów prawnych. Powinni być oni jednak wysłuchani w ramach przeprowadzanego wywiadu środowiskowego. W razie potrzeby sąd powinien ich też wysłuchać jako osoby bliskie potencjalnym małżonkom - ze względu na informacje, które mogą mieć oni o rozstrzyganej sprawie, np. w zakresie oceny tego, czy zamierzone małżeństwo będzie zgodne z dobrem założonej przez ich zstępnych rodziny (tak: A. Zieliński, Sądownictwo opiekuńcze..., s. 161-162; K. Pietrzykowski, w: Kodeks rodzinny..., komentarz do art. 10, nb 17).

Powyższe wynika z treści art. 561 kpc oraz 561 (1) kpc. Pierwszy z powołanych przepisów, w §3 zd. 2 stanowi bowiem, iż przed wydaniem postanowienia sąd wysłucha wnioskodawcę, osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte, oraz w razie potrzeby osoby bliskie przyszłych małżonków, przy czym za osoby bliskie należy uznać te osoby, które łączy z którymkolwiek z przyszłych małżonków stosunek osobisty takiego rodzaju, że znane są im sprawy życia osobistego i majątkowego danej osoby, np. rodziców lub opiekunów (tak m. in.: M. Domański, Względne zakazy..., s. 185; J. Winiarz, J. Gajda, Prawo rodzinne, Warszawa 2001, s. 53; K. Pietrzykowski, w: Kodeks rodzinny..., komentarz do art. 10, nb 17).

Art. 561 (1) kpc wskazuje natomiast, iż „W sprawach, o których mowa w art. 561, sąd może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków, w jakich żyją osoby ubiegające się o udzielenie zezwolenia”.

Wróćmy teraz do wskazanego na wstępie art. 10 § 1 krio. Zgodnie z jego treścią za wydaniem przez sąd opiekuńczy omawianego zezwolenia muszą przemawiać istniejące ważne powody, ponadto z okoliczności musi wynikać, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny.

Za ważny powód można uznać przykładowo fakt posiadania przez przyszłych małżonków wspólnego dziecka lub zajście w ciążę, jak również przypadek bezpośredniego niebezpieczeństwa śmierci jednej ze stron zamierzonego związku małżeńskiego lub mobilizacja mężczyzny na wypadek wojny (tak: M. Domański, Względne zakazy …, s. 155). Warto jednak zaznaczyć, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego samo stwierdzenie u małoletniej ciąży nie wystarczy do udzielenia jej zezwolenia na zawarcie małżeństwa. Do udzielenia tego zezwolenia konieczne jest ponadto ustalenie, że zamierzone małżeństwo nie nasuwa uzasadnionych zastrzeżeń z punktu widzenia dobra założonej rodziny, dobra małoletniej i przyszłych dzieci ( tak: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1958 r., III CO 19/58, LexisNexis nr 372629, OSNC 1960, nr 1, poz. 21).

Jeżeli chodzi o kolejną przesłankę, tj. ustalenie czy istnieją okoliczności potwierdzające, że zamierzone małżeństwo będzie zgodne z dobrem założonej rodziny to „w tym zakresie ustala się (…) czy małżeństwo takie będzie zgodne z dobrem poszczególnych członków mającej powstać rodziny, w tym przede wszystkim kobiety, która jeszcze nie ukończyła osiemnastu lat, oraz jej obecnych i przyszłych dzieci. Sąd powinien badać takie okoliczności, jak kwestia dojrzałości kobiety do podejmowania współżycia małżeńskiego, jej cechy osobiste oraz cechy osobiste jej męża, a także środowisko, w którym będą oni funkcjonować (np. jeżeli zawarcie małżeństwa będzie się łączyć z opuszczeniem przez kobietę dotychczasowego miejsca zamieszkania)” ( tak: komentarz do art. 10 w: Kodeks Rodzinny Opiekuńczy. Komentarz pod red. Jacka Wiercińskiego, Lexis Nexis 2014 r.).

Wszystkie powyższe przesłanki winny być poddane przez Sąd analizie z uwzględnieniem odrębności stanu faktycznego każdej ze spraw. Samo złożenie wniosku nie oznacza więc, iż rozstrzygnięcie Sądu będzie zgodne z wolą Wnioskodawczyni.

Na koniec rozważań dodać można, iż w postanowieniu o udzieleniu zezwolenia wymienia się obligatoryjnie osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte ( art. 561 § 3 zdanie 1 kpc). Postanowienie to staje się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone ( art. 561 § 1 zdanie 2 kpc).


Radca prawny
Ewa Ciesielska

Reklama

Zawarcie związku małżeńskiego przez małoletniego komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez lowicz24.eu, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Agencja Reklamowa ZU-AN z siedzibą w Łowicz 99-400 , Stanisławskiego 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"